Down Sendromu

Down sendromlu çocuğun gelişimi kromozom değişikliğinden etkilenmektedir. Merkezi sinir sistemi gelişiminin gecikmesinden dolayı, çocuk uyaranlara tepki vermekte sınırlıdır. Bu gibi durumlarda (down sendroumlu bireylerde sıklıkla görülen) vücudun aşırı kasılmasına ve gerilmesine yönelik çalışmalar vücut farkındalığını arttırdığı için yardımcı olabilir.

Down sendromlu bir çocuğun fiziksel ve kognitif koşulları dil ve konuşma (ve genel) gelişimlerini (tıpkı down sendromu olmayan çocuklarda olduğu gibi) etkilemektedir.

Down sendromlu bir çocuğun doğuundan sonra ailenin yaşamındaki değişiklikler ve çocuğun gelişimi ile ilgili bir çok soru meydana gelmektedir.

Dil ve konuşma terapisi down sendromlu bireylerde gelişimi hızlandırmak ve dil ve konuşma gelişimlerini desteklemek hatta sağlamak adına oldukça önemlidir. Bu açıdan terapi vaktinde başlatılmalı ve istikrarlı bir şekilde sürdürülmelidir.

Down sendromlu çocukların dil-konuşma gelişiminde yaşayabileceği zorluklar
– babıldama evresinde az variyasyon
– pürüzlü ve/veya aşırı yüksek sestonu
– konuşmaya geç başlama
– sözcük dağarcığının geç ve güç gelişmesi
– sesletim ve sesbilgisel bozukluklar
– cümle kurarken dilblgisel hataların yapılması

Down sendromlu çocuklar aynı zamanda emmekte ve beslenmekte güçlük çekebilirler. Örneğin dudaklar tam kapanmadığı için kaşığı kavramakta ve/veya çiğnemekte zorlanabilirler. Down sendromlu bireyler sıklıkla sırf ağızdan nefes aldıkları için ağızları yeterince kapanmayabilir (konuşma dışında).

Down sendromlu çocuklarda dil ve konuşma terapisi
– terapiye başlamanın ne zaman uygun olduğunu belirlemek adına olabildiğince erken bir dil ve konuşma terapistine danışılmalıdır.
– Emzirme ve çiğneme/yutmada destek alınabilir. Ağız yüz kaslarının gelişimi için oral motor çalışmalar yapılabilir (terapistin yönlendirmesi doğrultusunda)
– Down sendromlu çocuğun dil gelişimini destekleyebilmek ve doğru iletişim kurabilmek adına aileye yönelik bilgilendirme ve eğitim yapılır
– Down sendromlu çocukların, alıcı (algı, söylenilen sözcükleri bilmesi) ve ifade edici dilinin (çıktılar, söylediği sözcükler) gelişmesi, sözcükleri/ sesleri doğru üretebilmesi ve kullanabilmesi, cümle kurabilmesi ve doğru bağlamlarda doğru şeyleri söyleyebilmeleri adına mutlaka birebir terapötik destek almalıdır. Aileler erkenden bir dil ve konuşma terapisine danışmalıdır.

Dilmer Eğitim Danışmanlık
Dilmer Eğitim Danışmanlık

Bebekler konuşma için gerekli olan kasları kullanmayı emme, çiğneme ve içme görevleri esnasında öğrenmeye başlarlar. Down sendromlu bebeklerde bu kaslar zayıf olduğu için (hipotoni) bu görevlerde de sorunlar görülür.

Down sendromlu çocuklar jestlerle ve mimiklerle ne anlatmak istediklerini aktarmak konusunda oldukça başarılıdırlar. Ancak söz konusu sözel iletişim olduğunda dil ve konuşma becerileri yaşıtlarının gerisinde kalır. Bu nedenle tüm Down sendromlu çocukların dil ve konuşma terapisine ihtiyaçları vardır ve terapiye ne kadar erken başlanırsa gelişimleri o kadar hızlı olacaktır.

Ağız, dil ve diş yapıları normal gelişim gösteren çocuklardan farklı olabileceği için Down sendromlu çocukların bazı konuşma seslerini edinmeleri mutlaka dil ve konuşma terapisi almalarını gerektirir. Ayrıca Down sendromuna eşlik eden bilişsel yetersizlikler dil ve konuşma terapisini zorunlu kılmaktadır.

Down sendromlu çocuklar anatomik yapıları gereği orta kulak iltihabı gibi problemlere daha eğilimlidirler. Bu nedenle düzenli olarak odyometrik değerlendirmelerin yapılması dil ve konuşma terapisinin faydalılığı açısından son derece önemlidir.